Karakteristieken en noden van ouders van personen die middelen misbruiken. Exploratieve studie naar verandering en tevredenheid bij deelnemers van oudergroepen die werken volgens de principes van het GROOD-werkboek.

Terug naar alle onderzoeken

Samenvatting

De GROOD-map is een leidraad voor begeleiders van oudergroepen binnen de drughulp. Het is geen ‘standaardpakket’ of methodiek in de strikte zin van het woord; de map beschrijft 10 verschillende thema’s (gespreksonderwerpen), die elk via verschillende werkvormen en methodieken uitgediept kunnen worden (De Bock, 2004): (1) Invloed en communicatie; (2) Middelengebruik en gezin; (3) Motivatie tot gedragsverandering; (4) Adolescentie-ontwikkeling en verantwoordelijkheid geven; (5) Omgaan met schuldgevoelens en sociale kijkwijzen; (6) Zelfzorg en ondersteuningsbronnen; (7) Werking van de alcohol-en drughulpverlening; (8) Juridische vragen; (9) Psychiatrische stoornissen; (10) Omgaan met verlies en overlijden. Afhankelijk van de verwachtingen, vragen en noden van de ouders die aan een welbepaalde oudergroep deelnemen, kan de begeleider thema’s selecteren, en indien gewenst, andere gespreksonderwerpen toevoegen.

Naast een beschrijving van deze gespreksonderwerpen en werkvormen wordt in de GROOD-werkmap ook aandacht besteed aan de achterliggende visie voor het opstarten van een oudergroep. De rol en de taak van de begeleider komen hier uitgebreid aan bod, evenals de specifieke aandachtspunten van open en gesloten oudergroepen. Verder worden organisatorische aspecten besproken (werving van deelnemers, groepsgrootte, criteria, deelnemersmap...). Er wordt gefocust op moeilijke situaties, voor zowel de begeleider als de groep. Vervolgens worden kennismakings- en opwarmingsoefeningen beschreven, die er op gericht zijn de betrokkenheid van de ouders en de groepssfeer te bevorderen. Ten slotte worden ook een aantal evaluatiemethodieken beschreven die kunnen helpen bij het peilen naar de tevredenheid van de ouders of bij het nagaan of de doelstellingen bereikt zijn.

In de GROOD-werkmap wordt benadrukt dat ‘ouders ondersteunen’ inhoudt dat een begeleider zoveel mogelijk dient te vertrekken vertrekken vanuit hun eigen inbreng, vragen en noden en dus flexibel moet zijn. Dit betekent niet dat er geen doelstellingen nagestreefd worden. Als algemene basisdoelstelling van een oudergroep (De Bock, 2004; pp. 3-4) wordt ‘Verhoging van de ouderlijke competentie’ voorop gesteld.

In aansluiting met de tendens naar implementatie van meer ’evidence-based’ interventies in de (drug)hulpverlening en de toenemende internationale aandacht voor (onderzoek naar) interventies voor significantie anderen (zie bvb. Copello, Templeton & Velleman, 2006; Fernandez, Begley & Marlatt, 2006; Velleman, Templeton & Copello, 2006; Zohhadi, Templeton & Velleman, 2006), rees de vraag naar een evaluatie van het gebruik van de GROOD-werkmap. Na overleg werd besloten dat VAD, de vakgroep Orthopedagogiek (Universiteit Gent) en het departement Sociaal-Agogisch Werk (Hogeschool Gent) gezamenlijk een (kleinschalig) evaluatie-onderzoek zouden uitwerken.

Doelstelling

  • De bedoeling van dit evaluatie-onderzoek was om na te gaan of de geboden ondersteuning in oudergroepen die gebruik maken van de GROOD-werkmap bijdraagt tot de doelstellingen die deze oudergroepen nastreven enerzijds en beantwoordt aan de noden van de deelnemers anderzijds.
  • Als algemene basisdoelstelling van een oudergroep (De Bock, 2004; pp. 3-4) wordt ‘Verhoging van de ouderlijke competentie’ voorop gesteld. Deze basisdoelstelling wordt verder uitgewerkt in drie subdoelstellingen:

(1)Verhoging van de eigen perceptie als competente ouders;

(2)Verhoging van vertrouwen in de ouderlijke rol; en

(3)Zichzelf beter voelen als persoon.

Onderzoekspopulatie

Het onderzoek focuste op ouders van kinderen met een drugprobleem, die participeerden aan een oudergroep voor druggebruikende kinderen. Alle ouders die zich inschreven voor de oudergroep in één van de drie participerende voorzieningen kwamen in aanmerking om aan het onderzoek deel te nemen. Drie ambulante voorzieningen die gebruikmaken van de GROOD-werkmap, werkten mee aan het onderzoek. In de voorziene onderzoeksperiode schreven 25 significante anderen in voor deelname aan de oudergroepen in één van deze voorzieningen.

Twee verschillende meetmomenten (bij de start en na afronding van de oudergroep) waarop een zelf in te vullen vragenlijst en een diepte-interview werden afgenomen. Begeleiders vulden daarnaast ook een risico-taxatielijst in met betrekking tot elke deelnemer.

Voornaamste resultaten

Bij de eerste meting (= start van de oudergroep) werden gegevens verzameld van 22 ouders: vooral moeders (72,7%). De 22 ouders waren gelinkt aan 18 jongeren (13 jongens en 5 meisjes), van wie de meerderheid volgens hun ouders vooral problemen heeft met het gebruik van cannabis. Op frequentie en hoeveelheden van gebruik hadden niet alle ouders even goed zicht. De meeste jongeren die cannabis gebruikten deden dit dagelijks. Slechts een (kleine) minderheid van de jong(eren) met een drugprobleem was nog nooit in behandeling geweest.

21 ouders werden gecontacteerd voor een tweede meting (= na afronding van de oudergroep), van wie er 16 bevraagd konden worden. De oudergroepen bereiken hoofdzakelijk hooggeschoolde, werkende ouders van middelbare leeftijd (gemiddelde leeftijd van 48,6 jaar).

Onderzoeksvraag 1: Worden de doelstellingen bereikt?

Na afronding van de oudergroep bleken ouders significant meer tevreden omtrent het gezinsleven (opvoeding, relaties, ...); ervoeren zij significant minder symptomen, zowel op fysiek als psychologisch vlak en waren zij significant minder intensief betrokken op de problemen. Het copinggedrag en het toekomstperspectief van de ouders bleken na afloop van de oudergroep niet significant veranderd.

In relatie tot de ingevulde risicotaxatielijst werd een positieve samenhang gevonden met de Familie-tevredenheidsschaal (hoe meer tevreden ouders waren bij aanvang van de oudergroep, hoe lager de begeleiders scoorden op de risicotaxatie-lijst) en met de Symptoom-Taxatietest (minder symptomen bij aanvang van de oudergroep ging samen met een lagere score op de risicotaxatielijst).

Onderzoeksvraag 2: Zijn de ouders na afloop van de oudergroep tevreden?

Globaal gezien waren de ouders tevreden over de manier waarop de oudergroepen georganiseerd worden. Ze voelden zich goed onthaald door de begeleiders. Daarnaast was bijna iedereen tevreden over het aantal sessies (4 tot 6 sessies) en de groepsgrootte (variërend van 5 tot 12 deelnemers). Hoewel de meerderheid van de ouders niet alle sessies bijwoonde, waren er slechts 2 echte afhakers.

Ook op inhoudelijk vlak waren de ouders gematigd tot zeer tevreden over de oudergroepen. De ouders kennen een gemiddelde tevredenheidsscore van 7,65 toe, op een schaal van 0 tot 10. De meerderheid haalde aan dat de oudergroep voldoet aan de verwachtingen en dat men zich thuis voelde in de groep. Vooral de getuigenissen van andere ouders en de uitwisseling van ervaringen werd als zeer interessant beschouwd. Iedereen, ook diegenen die de oudergroep zelf minder positief ervaarden, zou andere ouders van kinderen met een drugproblematiek aanraden om deel te nemen aan een oudergroep.

Output

Soyez, V., & Broekaert, E. (2007). Karakteristieken en noden van ouders van personen die middelen misbruiken. Exploratieve studie naar verandering en tevredenheid bij deelnemers van oudergroepen die werken volgens de principes van het GROOD-werkboek. VAD-Berichten, 4, 19-20.

Soyez, V., Van Belle, F., Vermote, E., Vandevelde, S., & Broekaert, E. (2007). VAD-dossier Karakteristieken en noden van ouders van personen die middelen misbruiken. Exploratieve studie naar verandering en tevredenheid bij deelnemers van oudergroepen die werken volgens de principes van het GROOD-werkboek. Brussel: VAD.

Presentaties:

Voorstelling op de werkgroep consult. Karakteristieken en noden van ouders van personen die middelen misbruiken: Exploratieve studie naar verandering en tevredenheid bij deelnemers van oudergroepen die werken volgens de principes van het GROOD-werkboek. Brussel, 5 mei 2007.

Karakteristieken en noden van ouders van personen die middelen misbruiken: Exploratieve studie naar verandering en tevredenheid bij deelnemers van oudergroepen die werken volgens de principes van het GROOD-werkboek. Presentatie op uitnodiging op de VAD-info-namiddag; Brussel, 8 juni 2007.

Omgaan met moeilijkheden binnen het gezin. Bevindingen uit onderzoek en literatuur m.b.t. ‘significante anderen’ van jongeren die middelen gebruiken/misbruiken. Presentatie op uitnodiging op de ontmoetingsnamiddag voor ouders van verslaafden (vzw De Sleutel); Brugge, 31 mei 2008.

Bevindingen uit onderzoek en literatuur m.b.t. ‘significante anderen’ van jongeren die middelen gebruiken/misbruiken. Presentatie op uitnodiging voor de oudergroepen van het CAT; Gent, 17 maart 2009.

Online artikels & rapporten

Contact

Universiteit Gent, Vakgroep Orthopedagogiek
Veerle Soyez
02/629 25 37 - veerle.soyez@vub.ac.be

Algemene info

Looptijd

Startdatum 01/02/2006
Einddatum 01/12/2006

Methode

Enquête - schriftelijk
Interview

Type

Evaluatieonderzoek

Gefinancierd door

Eigen middelen + andere organisaties

Product

Alcohol
Illegale drugs
Polygebruik

Discipline

Registratie en evaluatie van hulpverlening

Regio

Vlaams

Status

Afgerond

Datum laatste wijziging: 10/06/2016
Dit item aanpassen