Case management justitie - verslavingszorg

Terug naar alle onderzoeken

Samenvatting

Dit onderzoek heeft in de eerste plaats de bedoeling om de begrippen “case management” en “case manager” te conceptualiseren, gezien daarover noch in de literatuur noch op de werkvloer eenduidigheid bestaat.

Ten tweede willen we op basis van empirisch onderzoek nagaan op welke manier case management geïmplementeerd kan worden in de justitiële sector en verslavingszorg in België, rekening houdend

met regionale verschillen en bestaande initiatieven. Aansluitend

worden een aantal concrete richtlijnen voor de praktijk van case management uitgewerkt.

Doelstelling

  • conceptualisering van het case management, met aandacht voor eventuele verschillen tussen case managers aangesteld vanuit justitie en de (drug)hulpverlening;
  • implementatie van deze methodiek binnen het justitieel apparaat en het hulpverleningssyste

Onderzoekspopulatie

In functie van de bevraging van het werkveld wordt een inventarisatie gemaakt van bestaande case management-projecten, gericht op alcohol- en/of drugverslaafden, in de hulpverlenings- en justitiële sector in België. De coördinatoren/case managers van deze projecten worden bevraagd door middel van een schriftelijk interview.

Naast deze bevraging worden in 3 gerechtelijke arrondissementen (1 in Vlaanderen (Antwerpen), 1 in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Brussel) en 1 in het Waals Gewest (Charleroi)) telkens twee focusgroepen georganiseerd, respectievelijk met sleutelfiguren uit de hulpverleningssector (bv. ambulante en residentiële revalidatiecentra, psychiatrische en/of algemene ziekenhuizen, centra geestelijke gezondheidszorg, onthaalcentra, straathoekwerk, OCMW) en de justitiële sector (bv. sociale diensten van gevangenissen, justitiehuizen, justitieel welzijnswerk, politiediensten, parketten). Om de veralgemeenbaarheid van de bevindingen uit deze focusgroepen te toetsen, worden deze achteraf voorgelegd aan sleutelfiguren uit de justitiële en hulpverleningssector tijdens ‘gemengde’ focusgroepen.

Voornaamste resultaten

  • De toepassing van case management (‘daad’) beperkt zich tot een aantal projecten in de verslavingszorg en binnen de justitiële sector is voorlopig geen sprake van implementatie van deze interventie.
  • Waar case management als wenselijk en noodzakelijk ervaren wordt in het Nederlandstalig landsgedeelte, stellen Franstalige hulpverleners hier geen nood aan te hebben, hoewel de meerwaarde van de pilootprojecten in de crisiseenheden erkend wordt.
  • Zowel vanuit de verslavingszorg als vanuit justitiële context is het nut van case management voor druggebruikers reeds herhaaldelijk bewezen, maar bij gebrek aan voldoende gerandomiseerde en gecontroleerde studies kan deze interventie voorlopig niet tot de ‘evidence-based practices’ gerekend worden. Op basis van de studiebezoeken is gebleken dat het de moeite loont om naar de toekomst toe te experimenteren met ‘strengths-based’-modellen van case management en met de toepassing van motivationele gespreksvoering in combinatie met deze werkvorm.
  • Training en supervisie van de case managers is een absolute basisvereiste voor elk case management-project. De stapsgewijze en geleidelijke implementatie van deze werkvorm kan bovendien helpen om case managers te laten wennen aan hun nieuwe job.
  • In functie van de verdere implementatie van case management dienen nog heel wat structurele knelpunten weggewerkt te worden. Zoniet dreigt deze interventie haar doel voorbij te schieten en alleen maar bij te dragen tot de versnippering in het werkveld.
  • Justitieel case management is – ondanks de intenties in de federale beleidsnota drugs van 2001 – nog steeds niet geïmplementeerd en dit wordt ook niet meteen nodig geacht, gezien een aantal van deze functies reeds tot op zekere hoogte opgenomen worden binnen de daderbegeleiding door justitieassistenten.
  • Er is nood aan een coördinerende en faciliterende functie die zich bevindt op het grensgebied tussen justitie en hulpverlening met het oog op een vlotte en accurate doorverwijzing naar de hulpverlening.
  • Gezien de daderbegeleiding door de justitieassistenten positief ervaren wordt, stelt zich de vraag of deze interventie niet geoptimaliseerd kan worden voor bepaalde moeilijk bereikbare doelgroepen door de toepassing van intensief case management.
  • De samenwerking en communicatie tussen justitie en hulpverlening blijkt nog steeds problematisch en het vigerend wettelijk kader dient op een aantal punten verder verfijnd te worden teneinde bestaande onduidelijkheden en problemen weg te werken. Tevens dient ook op informele wijze voor meer toenadering gezorgd te worden tussen beide sectoren via onder meer gezamenlijke overlegmomenten.
  • Uit het haalbaarheidsonderzoek betreffende de implementatie van case management blijken een aantal belangrijke knelpunten die de afstemming van de zorg en zorgcontinuïteit bij justitiecliënteel kunnen hypothekeren.

Output

Geenens, K., Vanderplasschen, W., Broekaert, E., De Ruyver, B. & Alexandre, S. (2005). Tussen droom en daad: Implementatie van case management voor druggebruikers binnen de hulpverlening en justitie / Entre rêve et action: Implémentation du case management pour usagers de drogues dans le secteur de la santé en le secteur judiciaire. Gent: Academia Press.

Online artikels & rapporten

Contact

Universiteit Gent, Vakgroep Orthopedagogiek Universiteit Gent, IRCP
Wouter Vanderplasschen

Algemene info

Looptijd

Startdatum 01/10/2003
Einddatum 01/10/2004

Methode

Literatuurstudie
Interview

Type

Haalbaarheidsonderzoek

Gefinancierd door

Federale overheid

Product

Illegale drugs

Discipline

Beleidsondersteunend en economisch onderzoek
Registratie en evaluatie van hulpverlening

Regio

Belgisch

Status

Afgerond

Datum laatste wijziging: 10/06/2016
Dit item aanpassen