Basismateriaal voor terugvalpreventie bij problemen met middelengebruik, gamen of gokken

Terugvalpreventie is een basisstrategie in de hulpverlening bij problemen met middelengebruik, gamen of gokken. Veranderen van gedrag vraagt veel inspanningen, en terugval hoort bij het veranderproces. Dit basismateriaal biedt een aantal concrete werkinstrumenten aan die in de verslavingszorg al ruime tijd gebruikt en positief geëvalueerd worden. De interventies zijn gebaseerd op cognitieve gedragstherapie, en gericht op het ontwikkelen van vaardigheden om abstinentie of verminderd gebruik te behouden, en het risico op terugval te beperken.

Materiaal downloaden

In dit materiaal vind je een selectie van methodieken die bruikbaar zijn binnen terugvalpreventie. Deze verzameling is maar een eerste stap. Het is de bedoeling om in 2021 de bruikbaarheid ervan te evalueren. Vervolgens zullen we het materiaal waar nodig aanpassen en aanvullen met nieuw materiaal. Daarom vragen we jouw e-mailadres door te geven voor je het materiaal kan downloaden. Zo kunnen we je binnen enkele maanden contacteren om te vragen naar je ervaring met het materiaal en je suggesties voor verbetering.

Dit materiaal is geen richtlijn over terugvalpreventie. Het is ook slechts een beperkte selectie van mogelijke methodieken. Niet alle aspecten van terugvalpreventie komen in dit materiaal aan bod. Het is dus niet bedoeld als een stappenplan. Je kan met die methodieken aan de slag gaan die passen in jouw aanpak en bij jouw cliënt. Tegelijk mag de samenhang van de verschillende aspecten van terugvalpreventie niet verloren gaan. Het gebruik van deze methodieken heeft maar zin als ze gekaderd zijn binnen een begeleiding op maat van de individuele cliënt, met oog voor de verschillende aspecten van zijn functioneren.

Om de samenhang te duiden, zijn de methodieken ingedeeld volgens de essentiële onderdelen van terugvalpreventie.

  1. Veranderdoel bevestigen en concretiseren
  2. Psycho-educatie over het terugvalproces
  3. Inventariseren en analyseren van hogerisicosituaties
  4. Cognitief herstructureren
  5. Aanleren van copingvaardigheden
  6. Noodmaatregelen
  7. Leefstijlinterventies

Bij elke onderdeel vind je één of meerdere methodieken.

Bij elke methodiek wordt in het kort de doelstelling beschreven, de werkwijze en enkele aandachtspunten en tips bij het gebruik ervan. Je vindt er ook telkens materiaal voor de cliënt, bijvoorbeeld een werkblad of een vragenlijst.

Deze terugvalpreventie-interventies kunnen op zichzelf staan, maar zijn vaak ingebed binnen een breder behandelingsaanbod.