Resultaten van het project Focus on Youth, Football and Alcohol (FYFA)

De resultaten van het Europese project FYFA (Focus on Youth, Football and Alcohol) over alcoholpreventie in sportclubs zijn bekend. De partnerlanden, Slovenië, Italië, Finland, Roemenië, Polen, het Verenigd Koninkrijk en België, werkten intensief samen onder leiding van Eurocare . De samenwerking rond alcoholpreventie in sportclubs focuste zowel op het internationale, als op het nationale en lokale niveau. Het project werd gefinancierd door het EU-agentschap CHAFEA (Uitvoerend Agentschap voor consumenten, gezondheid, landbouw en voeding).

Het project dat in 2017 van start ging, loopt binnenkort af. Hieronder geven we in grote lijnen de conclusies van de verschillende rapporten van het project mee. Ben je nieuwsgierig naar de volledige rapporten, neem dan zeker een kijkje op www.fyfaproject.eu.

Internationale sportorganisaties en alcoholpreventie

Op internationaal niveau werd een analyse uitgevoerd naar het beleid omtrent jongeren, alcohol, marketing en sport. SHAAP (Scottish Health Action on Alcohol Problems) was verantwoordelijk voor dit werkpakket van het project.

Het rapport biedt een overzicht van de beschikbare academische literatuur en een analyse van de websites van internationale sportorganisaties en –federaties. Daarnaast werden er interviews afgenomen met vertegenwoordigers van verschillende internationale organisaties.

Opvallend is dat slechts twee van de 36 federaties die werden bevraagd alcoholmarketing en -sponsoring door de alcoholindustrie volledig bannen. Dertien van deze federaties hebben hierrond zelfs geen beleid. De federaties lijken geen aandacht te schenken aan de potentieel negatieve gevolgen van alcoholmarketing op jongeren. Ze leggen de nadruk vooral op de veiligheid binnen de voetbalstadia en het promoten van verantwoordelijke alcoholconsumptie.

Desalniettemin financieren deze internationale sportorganisaties verschillende programma’s om preventief te werken met sportende jongeren, vooral kansarme jongeren. De jongeren worden ondersteund en onderricht in alcoholgerelateerde schade. Dit illustreert dus dat deze organisaties weldegelijk op de hoogte zijn van de risico’s die gepaard gaan met alcoholgebruik op jonge leeftijd.

Nationaal wetgevend kader en good practices

Op nationaal niveau deden de partnerlanden een bevraging bij relevante stakeholders naar hun kennis, attitudes en percepties omtrent alcohol, sport en jongeren. De zes partnerlanden beschrijven in dit rapport hun nationale wetgeving binnen het objectief van FYFA. Ze belichten eventuele good practices rond alcoholpreventie binnen de sportsector.

Zo komt uit dit rapport naar voor dat alcoholpreventie een belangrijk thema is binnen de sportsector en dat deze sector gezien wordt als een gepaste setting om aan alcoholpreventie te doen. De vier belangrijkste doelgroepen die daarbij geïdentificeerd werden zijn: jonge spelers, trainers, supporters en kantinepersoneel.

Ook werd vastgesteld dat er bij stakeholders te weinig kennis is van de nationale wetgeving op dit vlak, maar ook te weinig kennis van eventuele initiatieven rond alcoholpreventie waarop sportclubs een beroep zouden kunnen doen. Daarom is het belangrijk te blijven inzetten op het verhogen van de kennis van de verschillende stakeholders en is samenwerking tussen de verschillende sportorganisaties erg belangrijk.

Lokale sleutelfiguren binnen de sportclub

In de zes partnerlanden werden lokale stakeholders bevraagd. VAD was in Vlaanderen verantwoordelijk voor het verzamelen van de beleidsdocumenten van de lokale sportclubs en het bevragen van de lokale stakeholders. Binnen de geselecteerde clubs werden trainers, bestuursleden, ouders etc. bevraagd over hun attitudes, percepties en kennis over alcoholpreventie binnen de sportclub.

Hier kwamen we tot de conclusie dat de onderzochte sportclubs vooral op impliciete wijze aandacht hadden voor alcoholpreventie. Dit vooral binnen hun focus op een gezonde levensstijl, waar het gebruik van alcohol idealiter geen deel van uitmaakt. Slechts in drie van de zeven bevraagde sportclubs werd alcoholgebruik expliciet opgenomen in hun beleidsdocumenten (vb. gedragscode, huisreglement etc.). Uit de interviews kwam echter wel naar voren dat er zeker een draagvlak is voor de implementatie van alcoholpreventie binnen de sportclub, al is er ook angst voor het verlies van inkomsten die voortkomen uit de verkoop van alcoholische dranken. Verder is er weinig kennis rond preventie-initiatieven bij de sleutelfiguren binnen de club.

Trainers en medespelers worden aanzien als belangrijke rolmodellen voor jonge spelers binnen de sportclub. Ook de rol van de ouders is hier niet te onderschatten, zowel in het stellen van voorbeeldgedrag als in het bijdragen aan alcoholpreventie binnen de opvoeding van de jonge spelers.

Het is belangrijk dat er wordt ingezet op de kennis van alcoholpreventie bij de sleutelfiguren van de club, maar ook de implementatie van effectieve preventie-initiatieven moet ondersteund worden (logistiek, financieel, structureel etc.). We moedigen Vlaamse sportclubs dan ook aan om deel te nemen aan Sportivos!

Jonge sporters aan het woord

Tenslotte is het ook belangrijk om de jonge sporters zelf aan het woord te laten. Dit werkpakket werd in goede banen geleid door de Finse partners van EHYT. Momenteel wordt er nog volop aan dit rapport gewerkt, resultaten volgen dus later.

Wat staat er nog op de agenda?

1. Rapport Werkpakket 7: Interviews jonge sporters

2. De finale aanbevelingen voor beleidsmakers enerzijds en lokale sportclubs over alcoholpreventie in de sportclub anderzijds

3. Video’s waarop jonge sporters hun visie geven omtrent alcohol en sport

4. De eindconferentie op 28 mei 2020 in Warschau

5. De eindconferentie in het Europese parlement in Brussel op 9 juni 2020

Astrid De Schutter

FYFA-project