Stand van zaken project 'kwaliteitsbevordering in de verslavingszorg'

Met het project 'Kwaliteitsbevordering in de verslavingszorg' wordt gefocust op evidence-based richtlijnen en uitkomstenmanagement. Het project loopt sinds 2009 en wordt ook in 2012 verder gezet  met ondersteuning van het Fonds ter Bestrijding van de Verslavingen.

Start van het project 'Kwaliteitsbevordering in de verslavingszorg'

In 2009 werden diverse initiatieven genomen om de verslavingszorg te informeren en te sensibiliseren op vlak van kwaliteitsbevordering en om de deskundigheid van professionals te verhogen. Meer specifiek werd gewerkt rond de thema's uitkomstenmanagement en evidence-based richtlijnen (EBR). Er werden overzichten opgesteld van bestaande EBR en meetinstrumenten, met bijhorende kwaliteitsbeoordeling en er werden vormingen georganiseerd rond deze thema's.

Kwaliteitsbevordering in 2010 en 2011

Bovenstaande initiatieven werden positief onthaald door het werkveld, maar bleken onvoldoende om de implementatie van uitkomstenmanagement en EBR in de verslavingszorg te verzekeren. Kwaliteitsbevordering is een langetermijnproces en naast het sensibiliseren en informeren van alle voorzieningen is het noodzakelijk om dit proces te faciliteren met adequate ondersteuning. De focus van het project in 2010 en 2011 was dan ook ondersteuning op maat bij de implementatie van uitkomstenmanagement en EBR in de verslavingszorg. Het project omvatte twee deelaspecten:

(1)  Blijvend sensibiliseren, informeren en deskundigheid bevorderen bij professionals in de verslavingszorg met betrekking tot kwaliteitsbevordering

(2)  Uitwerken van een leidraad voor kwaliteitsbevordering in de verslavingszorg met de focus op de implementatie van EBR en uitkomstenmanagement.

Deze leidraad werd ontwikkeld op basis van een pilootfase, aangezien er weinig literatuur is waarin het implementatieproces van EBR en meetinstrumenten in de verslavingszorg concreet beschreven wordt en omwille van het belang dat we hechten aan het in kaart brengen en verspreiden van good practices. In deze pilootfase werden vijf voorzieningen ondersteund bij de implementatie van EBR en meetinstrumenten aan de hand van verschillende vormings- en intervisiedagen.  Zij toetsten wat ze aangeboden kregen in de praktijk en koppelden hun ervaringen terug naar VAD en elkaar. Ze werden ondersteund door UGent, vakgroep orthopedagogiek, bij het monitoren van het implementatieproces.

Kwaliteitsbevordering in 2012

Uit de feedback van de voorzieningen, het hele werkveld en de stuurgroep kwaliteitsbevordering kwam naar voor dat er binnen het luik uitkomstenmanagement specifieke aandacht nodig is voor de therapeutische relatie. De therapeutische relatie heeft immers een belangrijke invloed op uitkomsten bij cliënten en wordt daarenboven, omwille van de aard van de problematiek, binnen de verslavingszorg aan heel wat uitdagingen blootgesteld. Daarom bestaat het project in 2012 uit twee luiken.

(1)  De ondersteuning op maat van vier voorzieningen in de gespecialiseerde verslavingszorg bij de implementatie van EBR en meetinstrumenten. Het gaat hierbij om twee nieuwe voorzieningen en twee pilootvoorzieningen die reeds betrokken waren bij het project kwaliteitsbevordering. Zij ondersteunen de nieuwe voorzieningen op basis van hun eerdere ervaringen.

1. Alle voorzieningen implementeren de WAV-12, de Nederlandstalige verkorte versie van de Working Alliance Inventory. Dit is een instrument dat de emotionele band tussen cliënt en therapeut evalueert, evenals de mate van overeenkomst inzake therapiedoelen en -taken. Het instrument maakt deel uit van het Leuvens Systematic Case-study Protocol (LSCS Protocol) van KULeuven. De voorzieningen verwerken het instrument aan de hand van het softwarepakket dat ontwikkeld werd in het kader van het LSCS Protocol. Ze brengen hun ervaringen in kaart. Ze worden voor dit onderdeel ondersteund door KULeuven.
2. De nieuwe voorzieningen selecteren en implementeren bijkomend een EBR of een meetinstrument dat cliëntuitkomsten in kaart brengt.
3. Alle voorzieningen brengen de implementatiegraad in kaart en wisselen uit over het implementatieproces tijdens verschillende intervisiemomenten.

(2)  Sensibiliseren, informeren en deskundigheidsbevordering:

1. Het blijvend updaten van de overzichten van EBR en meetinstrumenten met kwaliteitsbevordering.
2. Het aanbieden van een vorming over de leidraad kwaliteitsbevordering voor voorzieningen in de verslavingszorg die EBR en meetinstrumenten willen implementeren.
3. Het opstellen van een overzicht van meetinstrumenten die de therapeutische relatie in kaart brengen met een bijhorende kwaliteitsbeoordeling in samenwerking met KULeuven en VVGG.
4. Het bundelen van de ervaringen van de voorzieningen met de elektronische monitoring van het therapeutisch proces en het verzamelen van nieuwe praktijkvoorbeelden van het werken met EBR en meetinstrumenten.