Safe 'n Sound

Peer support in Vlaanderen anno 2018

“Nooit eerder zulke gevaarlijke xtc-pillen op de markt”, “Drugsboete betalen met bankcontact op pukkelpop”, “Extra drugscontroles op festivals na Dour”, “Festival mag geen drugs-DJ’s programmeren”. Drugs en druggebruik in het uitgaansleven zijn meer dan ooit aanwezig, ook in de pers.
Dit zijn meteen ook de thema’s waar het peer support project Safe ’n Sound op inzet. Sinds 2015 is dit project actief bezig met risicobeperking in het Vlaamse uitgaansleven. In dit artikel bundelen we resultaten van twee boeiende werkingsjaren voor peer support in Vlaanderen.

Peer support in alle Vlaamse provincies

Peer support als methodiek in het uitgaansleven is niet nieuw. Al meer dan 10 jaar waren Vitalsounds en Breakline actief in het uitgaansleven met een infostand bemand door vrijwilligers. Deze projecten waren echter tot in 2014 enkel actief in de provincies Antwerpen, West- en Oost-Vlaanderen. In 2015 besloot het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid om deze projecten te financieren met het oog op continuering en Vlaamse spreiding van haar activiteiten. Op Tomorrowland 2015 kwam Safe ’n Sound voor het eerst naar buiten met deze nieuwe naam en haar logo. Ondertussen werd hard verder gewerkt aan gemeenschappelijke infomaterialen, stickers, visitekaartjes, folders en dergelijke. Een wervingscampagne zorgde voor een uitbreiding van de vrijwilligersploeg, waardoor we 2017 konden afsluiten met een 142 aangesloten vrijwilligers. Dit is een verdubbeling (!) tegenover de start in 2015. We schatten dat een 80-100 tal van deze personen eerder actief participeert.

Resultaten 2016-2017

Ook op het terrein werden mooie resultaten geboekt. In 2016 waren we aanwezig op 44 events, goed voor 56 eventdagen. In 2017 steeg dit aantal naar 50 events op 65 dagen. Het zwaartepunt ligt bij Antwerpen met in 2016 13 events op 19 dagen en in 2017 11 events op 18 dagen (naast de Vlaamse overheid ondersteunt stad Antwerpen al meer dan 10 jaar peer support activiteiten in het Antwerpse). Qua muziekstijl proberen we aanwezig te zijn in verschillende subgenres van de elektronische muziekscene: hierbij waren vooral Techno, House, Drum n Bass en Hard dance koplopers, gevolgd door Core, hard tech, acid, Goa en Reggae.

Op deze events verdelen we gratis risicobeperkende materialen als oordoppen en condooms, en gaan we in gesprek met bezoekers van de infostand over het gebruik van alcohol en andere partydrugs, veilig seksueel gedrag en gehoorbescherming. Dit doen we objectief, vrijblijvend en zo laagdrempelig mogelijk, met als voornaamste doel risicobeperking of harm reduction. Het gebruik van getrainde vrijwilligers of “peers” (ook wel te omschrijven als leefstijlgenoten) leent zich hier uitstekend voor. Om het ijs te breken aan de infostand (druggebruik is namelijk niet een thema waarover jongeren in het bijzijn van hun vriend/vriendin of zelfs vriendenkring vrij over beginnen te praten) hebben we kennistests en enquêtes mee. De kennistests peilen naar kennis over het gebruik van verschillende producten, en zijn zo opgesteld dat ze uitnodigen tot een gesprek of bijkomende vragen. In 2016 verzamelden we liefst 1031 ingevulde kennistests, in 2017 verzamelden we er 920. In beide jaren werden de kennistest rond xtc/MDMA het meest ingevuld werd.

Safe ’n Sound verzamelt ook anoniem enquêtes. Hiermee polsen we naar de frequentie van het eventuele druggebruik onder bezoekers van onze infostand, en het nemen van gezondheidsbevorderende maatregelen (regelmatig afkoelen, veilig doseren, afspraken maken met vrienden, juiste hoeveelheid water drinken, …). Aan de hand van de resultaten van deze enquêtes kunnen trends of evoluties in het uitgaansleven opgemerkt worden, en kunnen we nagaan in welke mate bezoekers van onze infostand voorzorgsmaatregelen nemen indien ze alcohol en/of andere drugs gebruiken. In 2016 vulden 804 personen deze enquête op een betrouwbare wijze in, in 2017 waren dit er 677. Ook hieruit bleek dat xtc na alcohol en cannabis de meest gebruikte drug was. Zoals andere jaren liggen onze cijfers hoger dan deze van het VAD-uitgaansonderzoek, wat erop wijst dat we met Safe ’n Sound de beoogde doelgroep bereiken.

Wat betreft NPS zien we dat er in 2016 net als in 2017 een heel aantal verschillende NPS worden gemeld in onze enquêtes. Voor 2017 zien we zelfs een stijging in het aantal verschillende producten, terwijl we minder enquêtes verzamelden. Hoewel het gebruik van dergelijke producten laag blijft, verdient het aanbeveling dit goed te monitoren.

Als we kijken naar het aantal gesprekken, zien we dat onze vrijwilligers in 2016 en 2017 respectievelijk er 1495 en 1918 hielden aan de infostand (kennistests niet meegerekend), goed voor een gesprekstijd van 138,78u (2016) en 202,1u (2017). De gespreksonderwerpen varieerden zeer sterk, wel is duidelijk dat er zeer veel interesse gaat naar de manier van werken en de visie van Safe ’n Sound. Als we kijken naar producten zien we dat MDMA veruit het meest besproken onderwerp is, gevolgd door gesprekken over druggebruik algemeen (frequentie, schadelijkheid, risicobeperking, drugbeleid), cannabis, info rond veiliger gebruiken, alcohol en cocaïne. In veel mindere mate (maar wel aanwezig) komen ook enkele nieuwe producten aan bod als ketamine, mephedrone, 4-FA of andere NPS (dit zien we ook terug in de enquêtes).

Europese samenwerking

Naast al deze activiteiten was Safe ’n Sound ook actief op Europees niveau. Enkele van onze vrijwilligers gingen op uitnodiging van partners in het Europese NEW-netwerk (Nightlife Empowerment and Wellbeing NETwork) helpen op Amsterdam Dance Event (2016), Psi-Fi festival Nederland (2016 & 2017) en Teknival in Frankrijk (2016 & 2017). Hiernaast waren we betrokken in het PINS project (Peer Interventions in Nightlife Settings) dat als doel heeft een online forum te ontwikkelen zodat vrijwilligers van verschillende Europese projecten zelfstandig info en werkmethodes kunnen uitwisselen, en ook Europese samenwerking op internationale festivals en events kunnen organiseren.
In 2017 slaagden we er in een internationale uitwisseling te organiseren op Tomorrowland 2017. Dit werd door alle (internationale) peers goed onthaald.

En nu…?

In 2018 zet Safe ’n Sound in op een uitbreiding van het aantal events en verdere uitbreiding van de peerploeg. Nieuw foldermateriaal en een nieuwe mobiele website zijn ontwikkeld en klaar om naar het grote publiek te brengen.
2018 is ook de start van het PARTY project (Prevention And Risk reduction Towards Young people). Dit project focust zich op het ontwikkelen van methodieken en trainingen voor online peersupport (e-vrijwilligers) en dit binnen een grensoverschrijdende setting: een samenwerking tussen Vlaanderen, Wallonië en Frankrijk in functie van Quality Nights, Quality Bars, en Quality Events. Een hele uitdaging die voor meer eventdagen zal zorgen in de INTERREG regio + onze aanwezigheid op het wereldwijde web zal vergroten. Dit project zorgt voor een uitbreiding van onze ploeg met 2 veldwerkers, wat ons de kans geeft meer events te doen (over de grenzen heen).
Ook zouden we graag de samenwerking partners van de eerste hulpdiensten verder uitbouwen om zo tot een geintegreerde samenwerking te komen op festivals. Dit alles zou natuurlijk nooit mogelijk zijn zonder de medeweking van onze getrainde vrijwilligers, waarvoor we hen uiteraard graag willen bedanken!

Erik Helderweert
Coördinator Safe 'n Sound – Party project

Martijn Onsia
Safe 'n Sound - Medewerker CGG VAGGA Team Verslavingspreventie