Gingerresultaten 2016

Sinds 1996 registreert VAD via het computerprogramma Ginger alcohol- en drugpreventieactiviteiten in Vlaanderen. Dit geïnformatiseerde registratiesysteem maakt het mogelijk dat preventiewerkers hun uitgevoerde preventieactiviteiten rond alcohol en andere drugs aan de hand van een aantal standaardvariabelen registreren.

VAD bundelt de data op Vlaams niveau en beschrijft de resultaten in een jaarlijks monitoringrapport. Op die manier geeft Ginger een kijk op de spreiding van preventieactiviteiten binnen de sectoren en regio's en op de aard van de gevoerde activiteiten (vorming, overleg of consult). Op basis van de resultaten kunnen de registratoren vervolgens hun eigen werking richting geven. Ginger is eveneens een instrument voor evaluatie van de eigen werking. Verder is Ginger ook een informatiebron voor het Vlaamse gezondheidsbeleid.

In 2009 werd een nieuwe online-versie van Ginger door alle registrators in gebruik genomen. In 2010 verscheen het eerste monitoringrapport op basis van het vernieuwde programma. In 2012 volgde een technisch verbeterde versie die de software meer up-to-date maakte in het snel veranderende ICT-landschap.

Gingerresultaten in 2016

In totaal namen in 2016 97 preventiewerkers deel aan de Gingerregistratie, vooral regionale CGG-preventiewerkers (51 in totaal). Voorts namen 15 lokale en 31 Vlaamse preventiewerkers deel aan de registratie. Samen leverden zij 7.430 geregistreerde preventieactiviteiten aan.

Wat is het aandeel van elke sector?

In 2016 was de gezondheidssector de meest bereikte sector, met een deelname aan ruim één op drie preventieactiviteiten (35,8%). Dit komt mede dankzij hun sterke participatie in intersectorale activiteiten. De onderwijssector zit daar qua aandeel iets onder (29,2%), waarbij veruit de meeste aandacht gaat naar het secundair onderwijs. Toch krijgen binnen die sector het basisonderwijs en het hoger onderwijs nu meer aandacht dan enkele jaren geleden. De overheidssector komt procentueel gezien op de derde plaats (23,3%), waarbij vooral het grote aandeel intersectorale activiteiten opvalt: in bijna twee derde van de intersectorale preventieactiviteiten zijn vertegenwoordigers van overheden betrokken. De welzijnssector komt dankzij een sterke deelname aan intersectorale activiteiten aan een participatie in ruim één op de zes preventieactiviteiten (17,3%). De stijgende participatie van de sector vrije tijd en cultuur wordt voor het eerst sinds 2013 een halt toegeroepen (12,0%), ook met deze sector wordt vooral intersectoraal gewerkt. De sector politie en justitie komt uit op 5,8%, waarbij het gros van die activiteiten alweer plaatsvindt in het kader van intersectorale samenwerking. De arbeidssector kent sinds 2010 een aanhoudende achteruitgang van het aandeel en strandt op 4,4%, voornamelijk unisectorale activiteiten (activiteiten waar enkel die sector aan deelneemt).

Over welke soort activiteit gaat het?

Overleg komt in ruim een derde van de activiteiten aan bod, wat minder is dan voorheen. Overleg komt vaker voor in de sectoren gezondheid, overheid en politie en justitie. Vorming is in bijna een kwart van de activiteiten aan de orde van de dag, vooral in de onderwijssector. Consult en advies komt in één op de acht preventieactiviteiten aan bod, wat meer is dan voorheen, en in alle sectoren ongeveer even goed uit de verf. Vroeginterventie is in iets minder dan één op de negen preventieactiviteiten aan de orde. Dat gaat vooral uit naar de algemene bevolking.

Op wie richten de activiteiten zich?

Twee derde van de in Ginger geregistreerde preventieactiviteiten zijn gericht op intermediaire doelgroepen (intermediairs, preventiewerkers, bestuursniveau). In activiteiten met uiteindelijke doelgroepen gaat de meeste aandacht naar jongeren uit. Dat geldt het sterkst in de onderwijssector, waar jongeren zo goed als altijd deel uitmaken van de uiteindelijke doelgroep.

Welke items komen aan bod?

In bijna de helft van de preventieactiviteiten wordt geen specifiek middel als item naar voor geschoven. Deze categorie wordt gekozen als het over het ruimere thema middelengebruik gaat, zonder specifiek in te gaan op aparte vormen van dat middelengebruik. Van de specifiek benoemde items komt alcohol het meest aan bod, eveneens in bijna de helft van de activiteiten, op de voet gevolgd door illegale drugs. Alcohol en illegale drugs komen als specifiek thema merkelijk vaker voor in activiteiten met de algemene bevolking. De items tabak, medicatie en ICT-verslavingen komen in ongeveer een vijfde en het thema gokken in één op de zeven van de preventieactiviteiten aan bod.

Efficiëntie in beeld gebracht: multicomponentenbenadering en preventieketting

Het toegenomen belang van intersectorale samenwerking in de laatste jaren toont aan dat er meer wordt gewerkt vanuit een integrale multicomponentenbenadering, wat uit tal van studies een effectieve aanpak bleek te zijn. Voorts zien we in Ginger de complementariteit van de preventieketting: VAD reikt op Vlaams niveau expertise en ondersteuning aan voor CGG- en lokale preventiewerkers, CGG-preventiewerkers zetten sterk in op ondersteuning bij de implementatie van preventiemethodieken die op Vlaams niveau zijn uitgewerkt en lokale preventiewerkers bereiken met hun preventieactiviteiten de lokale actoren en de uiteindelijke doelgroep.

Johan Rosiers
Ginger / Uitgaansonderzoek / Studentenbevraging / Leerlingenbevraging