Studentenbevraging (hoger onderwijs)

Het clichébeeld van de drinkende of marihuana rokende student gaat al decennia lang mee. Maar is dat terecht? In 2005 vond een grootschalig onderzoek naar middelengebruik en daaraan gelinkte aspecten plaats bij studenten in Antwerpen. De publicatie 'In hogere sferen? Een onderzoek naar het middelengebruik bij Antwerpse studenten' geeft enige verheldering.

Alcoholgebruik

Negen op de tien studenten gebruikten het afgelopen jaar alcohol. Ongeveer één op tien mannelijke studenten vertoont duidelijke risico's op problemen ten gevolge van het alcoholgebruik. In de vrouwelijke studentenpopulatie ligt dat aandeel duidelijk lager.
Een belangrijk aspect in problematisch alcoholgebruik is binge drinking (minstens zes glazen tijdens één drinkgelegenheid). Ongeveer één op de zes studenten doet minstens een keer per week aan binge drinking. Hoe frequenter binge drinking zich voordoet, hoe hoger het risico op problematisch gebruik. Een ander belangrijk aspect in de ontwikkeling van toenemend gebruik tot probleemgebruik is de beginleeftijd: hoe vroeger men begint met drinken, hoe frequenter het actuele gebruik en hoe meer kans op probleemgebruik.

Cannabisgebruik

Bijna de helft van de studenten heeft ooit cannabis gebruikt, ruim een vijfde heeft dat het afgelopen jaar gedaan. Er zijn naar schatting zo'n 350 studenten (op een totaal van 27.210) die het hele jaar door elke dag cannabis gebruiken. Er is een duidelijk verband tussen de frequentie van cannabisgebruik en de kans op een zwaardere problematiek tengevolge van dit gebruik.
Ook bij cannabisgebruik is de beginleeftijd een belangrijk aspect in de ontwikkeling van stijgend gebruik en probleemgebruik: hoe vroeger men cannabis begint te gebruiken, hoe frequenter het huidige gebruik en hoe groter de kans op problematisch cannabisgebruik.

Prestatiegerichtheid als buffer voor gebruik, gebruik als risicofactor voor prestaties

Opvallend is dat het gebruik van de genotsmiddelen alcohol en illegale drugs (inclusief cannabis) zeer sterk terugvalt tijdens examenperiodes. De hogere prestatiedruk in deze periodes noopt veel studenten tot een tijdelijke vermindering of zelfs stopzetting van hun gebruik. Anderzijds valt op dat het gebruik en de gebruiksfrequentie van sedatieve en stimulerende medicatie sterk toeneemt tijdens de examenperiode.
Alhoewel voor de overgrote meerderheid van de studenten het middelengebruik geen invloed heeft op het studeren, zijn er ook aanwijzingen dat voor sommigen het middelengebruik samenhangt met verminderde studieprestaties. Zo is de kans dat een les wordt gemist groter naarmate men vaker aan binge drinking doet.

Het studentenleven als facilitator

Specifieke kenmerken van het studentenleven kunnen een invloed hebben op (problematisch) middelengebruik. Studenten die op kot wonen, drinken bijvoorbeeld grotere hoeveelheden alcohol en gebruiken frequenter cannabis dan studenten die thuis wonen. Studenten die deel uitmaken van het bestuur van een studentenvereniging gebruiken niet frequenter alcohol, maar verzetten wel grotere hoeveelheden alcohol. Dat houdt in dat ze per drinkgelegenheid gemiddeld grotere hoeveelheden alcohol gebruiken. Waarmee de link naar binge drinking is gelegd: bestuursleden van studentenverenigingen doen algemeen genomen frequenter aan binge drinking.

Conclusie

Het overgrote deel van de Antwerpse studentenpopulatie wordt niet gekenmerkt door opvallend sterk of problematisch middelengebruik. Toch zijn er aanwijzingen dat in het studentenleven problematisch middelengebruik om de hoek loert. Een vrij aanzienlijk deel van de studenten kampt met symptomen van problematisch alcoholgebruik. Vooral het vrij algemeen voorkomend binge drinking is sterk risicoverhogend. Algemeen kunnen we stellen dat de 27.000 studenten best wat informatie en sensibilisering kunnen gebruiken en dat voor enkele honderden studenten er bovendien nood is aan advies en/of hulp.